Özel Haklar

Özel Haklar
Özel hukuk tarafından hak süjesine tanınan hukuksal yetkilerdir Genellik ilkesi geçerlidir (herkes yaralanır) Eşitlik ilkesi geçerlidir Her hakkın karşısında kural olarak bir hukuksal yükümlülük yer alır Genel yükümlülük Verme, yapma, kaçınma
Malvarlığı Hakları
Malvarlığı, aktif ve pasif iki kısımdır
Aktif malvarlığı, kişinin parayla ifade edilebilen bütün haklarıdır.
Pasif malvarlığına kişinin borçları ve parasal yükümlülükleri girer
Kişinin aktif malvarlığına giren haklarına malvarlığı hakları denilir
Malvarlığı kural olarak başkalarına devredilebilir ve mirasçılara geçer ÖR:Alacak hakkı,ayni haklar
Malvarlığına Girmeyen Haklar
Ekonomik bir değer taşımayıp para ile ölçülemeyen haklardır (kişi varlığı hakları)
Kişiye sıkı sıkıya bağlı olup kural olarak ölümle sona erer, mirasçılara geçmez, devredilemez (fikri haklar istisnadır) ÖR:Kişinin kendi bedeni,sağlığı,şerefi, ismi,resmi…
Devredilebilen haklar
Başkalarına devredilebilirler
Miras yoluyla geçerler
Temsilci aracılığıyla kullanılabilirler
Özel hakların hemen hepsi bu türdendir ÖR:Mülkiyet hakkı,telif hakkı
Devredilemeyen Haklar (kişiye bağlı haklar)
Sadece hak sahibi kişi, tarafından kullanılabilirler
Kural olarak mal varlığı hakları bu kategoriye girmez (oturma ve yaralanma hariç)
Kişilik hakları sıkı biçimde kişiye bağlı haklardandır. Bunlar mirasçıya geçmez, temsilci aracılığı ile kullanılamaz. Maddi sonuçlu olanlar karşı taraf kabul etmedikçe devredilemez, ileri sürülmüş olmadıkça mirasçılara geçmez. ÖR:Nişanı bozma hakkı,boşanma davası açma hakkı,nişanlanma,nesebin reddi vs.
Bağımsız Haklar
Her hangi bir hakka bağlı olmayan haklardır, hak sahibi bunlara doğrudan sahiptir.
Başkalarına devredilebilir, mirasçılara geçer (istisna : oturma, yararlanma)
ÖR:Mülkiyet hakkı; alacak hakkı; fikri haklar
Bağımlı Haklar
Bağımsız bir hakka belirli bir bağlılığı bulunan haklardır. Doğumu,devamı ve devri asıl hakka bağlıdır.
Asıl hak bulunmazsa bu haklar da olmaz.
Bu hakların amacı
Asıl hakkın amacına ulaşmasına yardımcı olmak (alacaklının kefile olan hakkI)
Asıl hakkı güçlendirmek ( ipotek hakkı gibi)
Asıl hakka güvence vermek yada genişletmek
Bağımlı Hakların Türleri
Eşy Aya Bağlı Sınırlı Ayni Haklar
Bir kimsenin bir mala malik olduğu için sahip olduğu haklardır (Paylı mülkiyette ön alım hakkı)
Alacağa bağlı Haklar (Fer’i haklar)
Bir alacak hakkına arızi olarak eklenen, doğumu, devamı, sona ermesi alacağa bağlı haklardır. ( faiz isteme, cezai şart, teminat, dava ve takip masrafları)
borç ilişkisine Bağlı Haklar:Bir borç ilişkisine taraf olunması nedeniyle sahip olunan haklardır.
Borç ilişkisinden doğan yan yükümler
Bir topluluğa mensup olm aya bağlı haklar
Yenilik Doğuran Haklar
Kurucu YDH:yeni bir hukuksal ilişki doğuran haklardır.
Yetkisiz temsilcinin işlemine icazet
Alım, gerialım, önalım hakları
Değiştirici YDH: Mevcut bir hukuksal durumu tek taraflı irade beyanı ile değiştirir
Alacağın ihbarı ile borcu muaccel hale getirme
Gecikmiş ifadan vazgeçip sözleşmeden dönme
Bozucu YDH: Mevcut bir hukuksal ilişkiyi sona erdirir
iptal, fesih, geri alma beyanları
Yenilik Doğuran Hakların Özellikleri
1- Bir kez kullanılmakla sona erer
2- Sahibinin tek taraflı irade açıklamasıyla kullanılır
3-Yardımcı hak olması sebebiyle diğer hak ve hukuki ilişkiler üzerinde sonuç doğurur; bir kişi veya eşya üzerinde sonuç doğurmaz
Bu haklar kullanıldıktan sonra dönülemez
Hakkın kullanımı şarta bağlanamaz.